Trần Đình Thâm

Học thuật
Thân thiện
Định nghĩa
  1. Danh từ riêng:
    • Tên một nhân vật lịch sử Việt Nam cuối thế kỷ 14: "Trần Đình Thâm" là tên một vị quan, nhà nho, và sứ thần nổi tiếng dưới triều đại nhà Trần.
    • Một danh nhân văn hóa: Ông không chỉ là một quan viên mà còn là một học giả, người có đóng góp vào việc biên soạn sử sách.
Thông tin lịch sử và tiểu sử
  • Hiệu: Hủ Phố.
  • Khoa bảng: Đỗ Thám hoa (tức đỗ thứ ba sau Trạng nguyên, Bảng nhãn) trong khoa thi năm 1374.
  • Sự nghiệp quan trường:
    • Làm quan đến chức Ngự sử trung tán, một chức quan trong ngạch giám sát, can gián.
    • Từng giữ chức An phủ sứ Thanh Hóa, phụ trách việc cai quản, ổn định một vùng.
    • Được giao trông coi việc chép Quốc sử, tham gia vào công việc biên soạn lịch sử quốc gia.
    • Đi sứ sang Trung Quốc vào năm 1377, đảm nhận vai trò ngoại giao.
  • Hành trạng cuối đời: Khi Hồ Quý Ly soán đoạt ngôi vua nhà Trần, lập ra nhà Hồ (cuối thế kỷ 14), Trần Đình Thâm đã giả điếc để cáo lão, từ quan về ở ẩn. Hành động này thể hiện tấm lòng trung quân, không muốn phục vụ cho triều đại mới.
Ý nghĩa và đánh giá
  • Biểu tượng của trí thức trung quân, ái quốc: Cuộc đời và hành động từ quan về ẩn của Trần Đình Thâm thường được xem như một biểu tượng cho khí tiết của người trí thức Nho giáo, giữ trọn lòng trung với vua, với triều đại cũ (nhà Trần), và không hợp tác với thế lực soán ngôi.
  • Nhà giáo dục và sử gia: Việc tham gia biên soạn Quốc sử cho thấy ông là một học giả uyên bác, có đóng góp vào việc ghi chép và bảo tồn lịch sử dân tộc.
Từ liên quan và khái niệm gần
  • Thám hoa: Danh hiệu cao quý trong hệ thống khoa cử phong kiến Việt Nam, chỉ người đỗ thứ ba trong kỳ thi Đình.
  • Ở ẩn: Hành động lui về sống ẩn dật, không tham gia chính sự, thường thể hiện thái độ bất hợp tác hoặc giữ khí tiết.
  • Ngự sử: Chức quan trong cơ quan Ngự sử đài, chuyên can gián vua và đàn hặc các quan.
Ghi chú
  • Thông tin về Trần Đình Thâm chủ yếu được ghi chép trong các bộ sử cũ như Đại Việt sử ký toàn thư.
  • Ông là một trong những nhân vật tiêu biểu cho tầng lớp Nho sĩ cuối thời Trần, phản ánh những biến động lớn của lịch sử giai đoạn chuyển giao từ nhà Trần sang nhà Hồ.
  1. (Cuối thế kỷ 14) Hiệu Hủ Phố. Đỗ thám hoa (1374), làm quan đến Ngự sử trung tán. Có lần là an phủ sứ Thanh Hoá. ông cũng được giao trông coi việc chép Quốc sử, và có đi sứ Trung Quốc (1377). Khi Hồ Quí Ly lên ngôi, ông giả điếc để cáo lão về ở ẩn